กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง

ผู้แต่ง เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐสุริยวงศ์

     เจ้าฟ้าธรรมธิเบศร ไชยเชษฐสุริยวงศ์ หรือขานพระนามกันทั่วไปว่า “เจ้าฟ้ากุ้ง” ประสูติเมื่อ พ.ศ. 2248 เป็นพระราชโอรสองค์ใหญ่ ในสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวบรมโกศ หรือสมเด็จพระบรมราชาธิราชที่ 3 กับกรมหลวงอภัยนุชิตพระมเหสีใหญ่ (สมเด็จพระพันวัสสาใหญ่) ทรงมีพระอนุชาต่างพระมารดา 2 พระองค์คือ พระเจ้าลูกเธอเจ้าฟ้าเอกทัศ (พระเจ้าเอกทัศ) และพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้าดอกมะเดื่อ (ขุนหลวงหาวัด) เมื่อพระราชบิดาได้เสวยราชย์แล้วโปรดให้สถาปนาเป็นเจ้าฟ้าธรรมธิเบศร กรมขุนเสนาพิทักษ์ เมื่อ พ.ศ. 2276 ต่อมาใน พ.ศ. 2284 ทรงได้รับการสถาปนาเป็นกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) อภิเษกสมรสกับเจ้าฟ้าหญิงอินทสุดาวดี พระองค์เป็นกองการปฏิสังขรณ์ วัดพระศรีสรรเพชญ์และวัดอื่นๆ มากมาย พระองค์ทรงพระปรีชาสามารถหลายด้าน โดยเฉพาะด้านวรรณกรรม พระองค์ทรงเป็นกวีที่ยิ่งใหญ่สมัยกรุงศรีอยุธยา สิ้นพระชนม์เมื่อพ.ศ. 2298 โดยสาเหตุลอบเป็นชู้กับเจ้าฟ้านิ่มหรือเจ้าฟ้าสังวาลย์ แล้วนำศพไปฝังยังวัดไชยวัฒนาราม      ผลงานที่ทรงพระนิพนธ์ คือ เพลงยาวบางบท บทเห่เรื่องกากี 3 ตอน กาพย์เห่เรือ กาพย์ห่อโคลงประพาสธารทองแดง พระมาลัยคำหลวง กาพย์ห่อโคลงนิราศธารโศก บทเห่สังวาส และบทเห่ครวญ อย่างละบท และนันโทปนันทสูตรคำหลวง
     ลักษณะการแต่ง กาพย์ห่อโคลง ประกอบด้วยกาพย์ยานี 108 บท และโคลงสี่สุภาพ 113 บท ปิดท้ายด้วยโคลงสี่สุภาพ 2 บท
     ลักษณะกาพย์ห่อโคลงขึ้นต้นด้วยกาพย์ยานี 1 บท ตามด้วยโคลงสี่สุภาพ 1 บท ใจความเหมือนกัน เนื้อความนิยมแต่งล้อตามกัน คำต้นบทของโคลงตรงกับคำต้นบทของกาพย์ “ดังไม้ไผ่หรืออ้อยที่มีกาบห่อนั้น”
     จุดมุ่งหมายในการแต่ง เพื่อความเพลิดเพลินในการชมธรรมชาติระหว่างการเดินทางไปพระพุทธบาทที่จังหวัดสระบุรี