การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ

            การรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ (Economic  Integration)  หมายถึง  การรวมตัวของประเทศต่างๆ เพื่อ      ร่วมมือกันในการเสริมสร้างและรักษาผลประโยชน์ในด้านเศรษฐกิจที่เน้นด้านการค้าโดยการพยายามหาวิธีการหาลู่ทางขยายการค้าระหว่างกัน   มีการกำหนดปริมาณนำเข้า เป็นต้น

ความจำเป็นในการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจ

            หลังจากที่สงครามโลกครั้งที่ 2 ยุติลง  ความเสียหายจากสงครามทำให้ประเทศต่างๆ อยู่ในภาวะความอดอยาก   ประเทศเหล่านั้นจึงพยายามร่วมมือฟื้นฟูเศรษฐกิจของโลก   ทำให้เศรษฐกิจและการส่งเสริมการค้าระหว่างประเทศขยายตัวมากขึ้น   แต่เนื่องจากประเทศด้อยพัฒนามีทรัพยากรจำกัดและศักยภาพในการผลิตต่ำ   และแต่ละประเทศก็พยายามตั้งกำแพงภาษี กำหนดโควตาสำหรับสินค้านำเข้าหรือใช้นโยบายคุ้มครองสินค้าที่ผลิตขึ้นภายในประเทศ  ซึ่งเป็นการค้าระหว่างประเทศที่ไม่ได้ยึดหลักการค้าเสรี   จึงทำให้ประโยชน์ที่เกิดขึ้นจากการค้าระหว่างประเทศลดน้อยลง

            จากความไม่เป็นธรรมในด้านการค้าระหว่างประเทศซึ่งมีการได้เปรียบและเสียเปรียบกันประเทศที่อยู่ในภูมิภาคเดียวกัน   ที่ผลิตสินค้าคล้ายคลึงกัน  และประสบปัญหาทางด้านเศรษฐกิจร่วมกัน   ได้มีการรวมกลุ่มกันและขยายการรวมกลุ่มเพื่อให้บรรลุเป้าหมายด้านเศรษฐกิจสำคัญ  โดยมีหลักการและเป้าหมายของการรวมกลุ่ม ดังนี้

            1. การแก้ไขระบบภาษีศุลกากร เพื่อปรับปรุงระบบภาษีศุลกากรของประเทศสมาชิกให้เหมือนกันและเพื่อเลือกปฏิบัติกับประเทศที่ไม่ใช่สมาชิก

            2. การจัดตั้งเขตการค้าเสรี เพื่อยกเลิกข้อจำกัดทางการค้าในด้านปริมาณสินค้านำเข้าและการตั้งกำแพงภาษีระหว่างประเทศสมาชิก

            3. การเคลื่อนย้ายปัจจัยการผลิตอย่างเสรี เพื่อให้ปัจจัยการผลิตของบรรดาประเทศสมาชิกสามารถเคลื่อนย้ายได้อย่างเสรี  เช่น   แรงงานของประเทศสมาชิกแต่ละประเทศ  สามารถไปหางานทำในประเทศสมาชิกได้ทุกประเทศ    เป็นต้น

            4. การกำหนดนโยบายร่วมกันเพื่อให้มีการกำหนดนโยบายทางเศรษฐกิจในด้านการค้า การเงินและการคลัง   การขนส่ง  อุตสาหกรรมการเกษตร   ตลอดจนนโยบายทางเศรษฐกิจในด้านการเมืองและสังคมเพื่อให้สอดคล้องเป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน  โดยให้ประเทศสมาชิกเลือกทำการผลิตสินค้าที่ถนัดที่สุดและทำความตกลงจะไม่ผลิตสินค้าแข่งขันกัน

องค์การระหว่างประเทศเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจ

            องค์การระหว่างประเทศเพื่อความร่วมมือทางเศรษฐกิจที่จะนำมากล่าวในที่นี้จะ เป็นองค์กรระหว่างรัฐบาลทั้งในระดับโลกและระดับภูมิภาคที่ไทยมีความสัมพันธ์ ด้วยที่สำคัญ   ได้แก่

1. องค์การการค้าโลก  (The World Trade Organization : WTO) จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่   1  มกราคม พ.ศ.  2538  อันเป็นผลมาจากการเจรจาการค้าพหุภาคีรอบอุรุกวัยภายใต้ความตกลงทั่วไปว่าด้วยศุลกากรและการค้าหรือแกตต์   (General   Agreement  on  Tariff  and  Trade  :  GATT)   ภายหลังที่นานาประเทศได้พยายามมากว่า   40  ปี  เพื่อก่อสร้างองค์กรขึ้นมาดูแลเกี่ยวกับการค้าโลกในนามองค์การการค้าโลก     โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อเป็นสถาบันที่ทำหน้าที่ดูแลการค้าโลกให้เป็นไปโดยเสรีและเป็นธรรม   จัดการดำเนินงานให้เป็นไปตามข้อตกลงทางการค้า  การต่อรองทางการค้าทบทวนนโยบายทางการค้าของประเทศ    ยุติปัญหาข้อขัดแย้ง   และช่วยเหลือประเทศกำลังพัฒนาในด้านนโยบายการค้า  โดยสรุปแล้วบทบาทที่เด่นชัดที่สุดของการค้าโลก  คือ  การแก้ไขข้อขัดแย้งทางการค้าเพื่อให้เสรีทางการค้ามากขึ้น

             ประเทศไทยเป็นสมาชิกองค์การการค้าโลก เมื่อวันที่ 28  ธันวาคม พ.ศ. 2537 เป็นประเทศสมาชิกลำดับที่  59  ถือว่าเป็นประเทศที่ร่วมในการก่อตั้งองค์การการค้าโลก  การเป็นสมาชิกองค์การค้าโลกทำให้ประเทศไทยมีพันธะต้องปฏิบัติตามกฏและระเบียบขององค์การการค้าโลก  ซึ่งถือว่าเป็นกฎหมายระหว่างประเทศในรูปแบบความตกลงพหุภาคี  กฎและระเบียบดังกล่าวนี้มีผลเหนือกฏหมายภายในของประเทศสมาชิก   ซึ่งสมาชิกแต่ละประเทศมีหน้าที่ที่จะไปแก้กฏหมายภายในให้สอดคล้องกัน  

2. สมาคมประชาชาติเอเชียตะวันออกเฉียงใต้หรืออาเซียน (Association of Southeast Asia Nations : ASEAN) ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 8 สิงหาคม พ.ศ. 2510 โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมความร่วมมือทางเศรษฐกิจ    วิทยาศาสตร์ และเทคโนโลยี สังคมและวัฒนธรรม  และการเมืองระหว่างประเทศสมาชิกในภูมิภาคเอเซียตะวันออกเฉียงใต้   มีสมาชิกเริ่มแรก  5  ประเทศ   คือ   อินโดนีเซีย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์  สิงคโปร์ และไทย  ปัจจุบันประกอบด้วยสมาชิกเพิ่มเติมอีก 5  ประเทศ คือ บรูไน  (พ.ศ.  2527)  เวียดนาม (พ.ศ.  2528) ลาว พม่า  (พ.ศ.  2540) และกัมพูชา (พ.ศ.  2542) 

            เมื่อ  พ.ศ.  2534   ได้เกิดการรวมกลุ่มทางเศรษฐกิจและการค้าในทวีปยุโรปและทวีปอเมริกา เหนือ       ทำให้อาเซียนเริ่มตระหนักว่าความร่วมมือดังกล่าวจะส่งผลทำให้การค้าและการลง ทุนในภูมิภาคเกิดการขยายตัวและเกิดมาตรการการกีดกันทางค้าจากประเทศ นอกกลุ่ม   ดังนั้นเมื่อกลางปี  พ.ศ. 2534  อาเซียนจึงได้เริ่มให้มีการจัดตั้งเขตการค้าเสรีอาเซียนหรืออาฟตา  ( ASEAN  Free  Area  :  AFTA)   เพื่อเสริมสร้างความสามารถในการแข่งขันให้กับสินค้าอาเซียนในตลาดโลก  ซึ่งจะช่วยดึงดูดการลงทุนจากต่างประเทศมาสู่ภูมิภาคนี้   โดยสามารถดำเนินการได้ในวันที่  1  มกราคม  พ.ศ.  2536   ในการลดอัตราภาษีศุลการกร  สินค้านำเข้าให้เหลือ   0-5   เปอร์เซ็นต์  ภายในระยะเวลา  15   ปี   เริ่มตั้งแต่วันที่  1  มกราคม  พ.ศ.  2536  สิ้นสุดวันที่ 1  มกราคม  พ.ศ.  2551   ต่อมาได้มีมติให้ลดยะยะเวลาดำเนินการจาก  15  ปี   โดยเหลือ  10  ปี  และให้นำสินค้าเกษตรไม่แปรรูปเข้ามาลดภาษี  รวมทั้งสินค้าอุตสาหกรรมซึ่งเคยได้รับการยกเว้นการลดภาษีชั่วคราวเข้ามาร่วมลดภาษีนี้ด้วย

3. ความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเซีย - แปซิฟิก   (Asia  Pacific  Economic  Corporation  :  APEC)  เป็นกลุ่มความร่วมมือทางเศรษฐกิจในภูมิภาคเอเซีย-แปซิฟิก  จัดตั้งขี้นในเดือนพฤศจิกายน   พ.ศ.  2532   เพื่อตอบสนองการเพิ่มขึ้นของภาวะการพึงพาทางเศรษฐกิจ  (Enterdependence)    ที่มุ่งเน้นความเจริญเติบโต  และการพัฒนาที่ยั่งยืนของภูมิภาคและโลกกลุ่มเอเปกมีลักษณะการเป็นภูมิภาคเปิด  (Open  Bigionalism)   ซึ่งแตกต่างไปจากความร่วมมือของกลุ่มประเทศในภูมิภาคเดียวกันและยังส่งเสริมระบบการค้าหลายฝ่ายด้วยพร้อมกัน

4. สหภาพยุโรป (European Union : EU)   พัฒนามาจากประชาคมยุโรปที่จัดตั้งขึ้นเพื่อยกระดับทางเศรษฐกิจของประเทศต่าง  ๆ   ในทวีปยุโรปให้ดีขึ้น  โดยอาศัยความร่วมมือของประเทศสมาชิก  โดยเป็นกลุ่มที่รวมองค์การทางเศรษฐกิจ  3  องค์การเข้าด้วยกันคือ  ประชาคมเศรษฐกิจยุโรปหรือตลาดร่วมยุโรป  (EEC)  ประชาคมพลังงานปรมาณูยุโรป  (EAEC)  และประชาคมถ่านหินและเหล็กกล้ายุโรป  (ECSE)   ซึ่งปัจจุบันสหภาพยุโรปมีสมาชิกรวม  25  ประเทศ  คือ  เยอรมัน  ฝรั่งเศส  เบลเยี่ยม  เนเธอร์แลนด์  ลักเซมเบิร์ก  อิตาลี   สหราชอาณาจักร  เดนมาร์ก  ไอร์แลนด์  กรีซ  สเปน  โปรตุเกส  สวีเดน  ออสเตรีย  ฟินแลนด์  ฮังการี  เอสโตเนีย ไซปรัส  เช็ก   ลัตเวีย  ลิทัวเนีย  มอลตา  โปแลนด์  สโลวีเนีย  สโลวัก  ซึ่งการรับสมาชิกใหม่เมื่อวันที่  1  พฤษภาคม  2547  อีก  10 ประเทศ  นับเป็นการขยายสมาชิกภาพครั้งใหญ่ที่สุด  จึงต้องยกเลิกมาตรการระเบียบและกฎหมายที่ใช้อยู่เดิม   แล้วมาใช้มาตราการและระเบียบกฎหมายของสหภาพยุโรป  ซึ่งทั้ง  10  ประเทศที่เป็นสมาชิกใหม่นี้จะยังไม่ได้รับสิทธิเทียบเท่าสมาชิกเดิม  เช่น  เรื่องการอพยพย้ายถิ่นของประชาชน  10  ประเทศนี้จะทำได้ต่อเมื่อประเทศเหล่านี้จะเป็นสมาชิกสหภาพยุโรปผ่านไปแล้ว  7  ปี